Migrena – skąd się bierze i jak zapobiegać jej atakom?

Migrena nie zawsze zaczyna się bólem. Czasem zwiastują ją zaburzenia widzenia, mrowienie palców, nadwrażliwość na światło czy nudności. Choć to jeden z typów bólu głowy, jej napady rządzą się własnymi prawami. Jakie są przyczyny migreny i co może ją wywołać? Sprawdź, jakie leki mogą złagodzić jej atak.

Czym jest migrena i jak odróżnić ją od innych bólów głowy?

Bóle głowy dzielą się na:

• pierwotne – pojawiają się samoistnie, bez wyraźnej przyczyny chorobowej,
• wtórne – są skutkiem innej choroby, np. nadciśnienia tętniczego czy infekcji.

Migrena należy do pierwszej grupy i stanowi jeden z najczęstszych przewlekłych problemów neurologicznych. Dotyka nawet co ósmą osobę na świecie, przy czym częściej cierpią na nią kobiety.

Choć dokładna przyczyna migreny nie jest w pełni poznana, podejrzewa się, że odpowiada za nią stan zapalny w mózgu, który aktywuje szlaki przewodzące bodźce bólowe. Ataki migrenowe przebiegają indywidualnie – mogą różnić się między sobą nawet u jednej osoby.

Jak rozpoznać migrenę?

Typowy ból migrenowy jest jednostronny, pulsujący, nasilający się podczas ruchu. Często towarzyszą mu nudności oraz nadwrażliwość na światło, dźwięki i zapachy. Pojedynczy napad może trwać nawet do 72 godzin. U części chorych (ok. 25%) występuje tzw. aura – objawy neurologiczne pojawiające się przed bólem, np. zaburzenia widzenia, mrowienie, drętwienie czy niedowład kończyn.

Aby zdiagnozować migrenę, zgodnie z kryteriami rozpoznania musi wystąpić przynajmniej 5 napadów o opisanym wyżej charakterze. Właściwa diagnoza jest kluczowa – tylko wtedy możliwe jest dobranie skutecznego leczenia^[1].

Jak zapobiegać napadom migreny i co pomaga w ich łagodzeniu?

W terapii migreny równolegle stosuje się leki działające dwukierunkowo:

• doraźne – służą do złagodzenia bólu podczas ataku lub do jego przerwania,
• profilaktyczne – pozwalają zmniejszyć częstotliwość i nasilenie napadów.

Bez recepty dostępne są leki przeciwbólowe do stosowania doraźnego. W łagodzeniu ataków migrenowych wykorzystuje się m.in. deksketoprofen – to przedstawiciel NLPZ, czyli niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Jego mechanizm działania opiera się na hamowaniu aktywności enzymów COX (cyklooksygenazy), które uczestniczą w syntezie prostaglandyn. To związki niezbędne do podtrzymywania stanu zapalnego i towarzyszących mu objawów, w tym bólu.

Deksketoprofen zaczyna działać już po 30-60. minutach od podania. Czas ten można skrócić, stosując lek w postaci rozpuszczalnej – eliminujemy wtedy konieczność strawienia tabletki. Co więcej, deksketoprofen wykazuje niewielkie ryzyko działań niepożądanych, więc może być stosowany na pusty żołądek, co również przyspiesza jego wchłanianie^[2].

Leki do stosowania profilaktycznego są dostępne na receptę, a terapia z ich wykorzystaniem musi być zaplanowana przez lekarza. Leczenie jest dobierane indywidualnie do pacjenta, ponieważ każdy przypadek migreny jest inny. Do zapobiegania napadom wykorzystuje się m.in.:

• tryptany,
• leki przeciwpadaczkowe (np. topiramat),
• beta-blokery (np. propranolol),
• ergotaminę,
• antydepresanty (np. amitryptylina).

W terapii migreny duże znaczenie ma obserwacja własnych reakcji i unikanie wyzwalaczy – takich jak stres, zmiany hormonalne, brak snu, opuszczone posiłki czy konkretne pokarmy. Pomocne bywa prowadzenie dzienniczka migrenowego, który pozwoli wyłapać czynniki inicjujące atak, a tym samym ułatwi kontrolę nad chorobą.

^[1]Tuszyński P. K. (red.), Ból z perspektywy farmaceuty, Wydawnictwo Farmaceutyczne, Kraków 2019.

^[2] Woroń, J., & Wordliczek, J. (2017). Połączenie tramadolu z deksketoprofenem w praktyce klinicznej: postęp w leczeniu bólu. Lekarz POZ, 3(1): 61-67.