Łagodny przerost prostaty – czym jest i jak wpływa na codzienne życie?

Statystyki wskazują, że łagodny przerost prostaty (inaczej gruczołu krokowego) dotyka ponad 80% mężczyzn po 75. roku życia, a ryzyko jego rozwoju rośnie już po pięćdziesiątce. Towarzyszące mu problemy z oddawaniem moczu znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, ponadto nieleczony może prowadzić do różnych powikłań. Jak złagodzić objawy łagodnego przerostu prostaty?

Czym jest łagodny przerost prostaty i dlaczego się rozwija?

Prostata to niewielki gruczoł zlokalizowany poniżej pęcherza, który otacza początkowy odcinek cewki moczowej. Odpowiada głównie za produkcję płynu wchodzącego w skład nasienia. Wraz z wiekiem u większości mężczyzn dochodzi do rozrostu tkanek budujących prostatę, przez co powiększony gruczoł zaczyna uciskać cewkę moczową, utrudniając w ten sposób prawidłowy odpływ moczu.

Dokładne przyczyny stojące za łagodnym rozrostem prostaty nie są znane, jednak najważniejszą rolę odgrywa tu zwiększone stężenie dihydrotestosteronu (DHT) – aktywnej formy testosteronu powstającej pod wpływem enzymu 5-α-reduktazy. DHT stymuluje komórki prostaty do wzrostu i ogranicza ich naturalne obumieranie. W rozwoju przerostu gruczołu krokowego znaczenie mają również:

• predyspozycje genetyczne,
• mała aktywność fizyczna,
• otyłość,
• wiek^[1].

Wpływ łagodnego przerostu prostaty na życie codzienne

W związku z łagodnym przerostem prostaty największe trudności w codziennym funkcjonowaniu sprawiają problemy z oddawaniem moczu, takie jak:

• częste wizyty w toalecie, w tym także w nocy,
• słaby lub przerywany strumień moczu,
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
• opóźniony początek oddawania moczu,
• nagłe parcie na pęcherz.

Objawy te na początku często są bagatelizowane, jednak stopniowo się nasilają. Nocna konieczność oddania moczu skutkuje niedoborem snu i zmęczeniem w ciągu dnia, a stałe napięcie związane z potrzebą szybkiego dostępu do toalety ogranicza aktywność społeczną i zawodową.

Co więcej, przerost prostaty może wiązać się z zaburzeniem czynności seksualnych. Wszystkie te problemy przyczyniają się do frustracji, obniżenia nastroju, a nawet unikania kontaktów towarzyskich z obawy przed krępującymi sytuacjami.

Leczenie łagodnego przerostu prostaty

Postępowanie w łagodnym rozroście gruczołu krokowego zależy od nasilenia objawów. W łagodnych i umiarkowanych dolegliwościach pomóc mogą dostępne bez recepty preparaty na prostatę, zawierające np. ekstrakt z owoców palmy sabałowej. Zawarte w nim substancje aktywne hamują działanie enzymu 5-α-reduktazy, co może zmniejszyć stężenie dihydrotestosteronu i tym samym ograniczyć rozrost gruczołu. Wykazują też właściwości przeciwzapalne, które przyczyniają się do złagodzenia obrzęku prostaty i zmniejszenia trudności z oddawaniem moczu^[2].

W leczeniu rozrostu gruczołu krokowego duże znaczenie mają także zmiany w stylu życia, np.:

• ograniczenie spożycia alkoholu i kofeiny, które działają moczopędnie,
• unikanie picia dużych ilości płynów wieczorem,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała i systematyczna aktywność fizyczna,
• regularne opróżnianie pęcherza i unikanie długiego wstrzymywania moczu.

Choć łagodny przerost prostaty jest powszechnym zjawiskiem, nie oznacza to, że trzeba pogodzić się z obecnością uciążliwych objawów. Szybka reakcja na pierwsze dolegliwości może przyczynić się nie tylko do ich redukcji, ale też zahamowania całego procesu. W przypadku podejrzenia łagodnego przerostu prostaty warto skonsultować się z lekarzem, który potwierdzi diagnozę i wyda odpowiednie zalecenia.

^[1]https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/benign-prostatic-hyperplasia/symptoms-causes/syc-20370087 [dostęp 20.07.2025].

^[2]Zielińska, A. (2023). Zastosowanie palmy sabałowej w terapii łagodnego przerostu prostaty. Lek w Polsce, 387(8): 29-33.